ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ - Ο ΟΣΙΟΣ ΙΩΣΗΦ Ο ΓΕΡΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗΣ

Η αγιότητα είναι το στεφάνωμα, η κατάληξη της κατά Θεόν ζωής. Και ασφαλώς ο κάθε Ορθόδοξος Χριστιανός γι’ αυτήν πρέπει να φροντίζει και να αγωνίζεται, καθώς αυτή είναι και η εγγύηση για την επουράνιο βασιλεία. Ακούμε συχνά τους πολλούς να λένε περιφρονητικά για κάποιον που έβαλε υψηλούς πνευματικούς στόχους στη ζωή του: «Αυτός βάλθηκε ν’ αγιάσει»..! Κι αυτό το λένε για ‘κείνους που δεν έχουν την ίδια νοοτροπία με τον σημερινό «κόσμο», δεν έχουν την ίδια κακία, δεν χαρακτηρίζονται από την ίδια πονηριά ούτε μεταχειρίζονται τους ίδιους αθέμιτους τρόπους για να αποκτήσουν όσα επιθυμούν… Και πραγματικά, όταν κάποιος πιστεύει πραγματικά και βαθιά, όταν παραμένει Ορθόδοξος, όταν είναι καλός οικογενειάρχης, τίμιος κι εργατικός επαγγελματίας κι έχει αρετές όπως η αγάπη, η ταπείνωση κι η φιλοξενία, πόσο, άραγε, απέχει από την αγιότητα; Κι όταν κάποιος λέει πως πιστεύει αλλά επιφανειακά, δεν ομολογεί και δεν προσπαθεί να διατηρεί την ορθόδοξη πίστη του, όταν δεν είναι σωστός οικογενειάρχης, όταν δεν είναι τίμιος κι εργατικός επαγγελματίας και τότε ασφαλώς δεν έχει αρετές όπως η αγάπη , η ταπείνωση, η φιλοξενία κ.λ.π., αντιλαμβανόμεθα όλοι σε τι κοντά είναι. Πάντως όχι στην αγιότητα… Δεν είναι μόνο σήμερα αντίθετος ο κόσμος στην πνευματικότητα. Πάντα ήταν. Σε κάθε εποχή οι πνευματικοί άνθρωποι αντιμετώπιζαν τις ίδιες δυσκολίες. Ο πολύς κόσμος ενδιαφερόταν πάντα για τις «απολαύσεις» της ζωής και τις γήινες ηδονές. Τα ουράνια φάνταζαν πάντα πιο μακρινά. Πάντα ήταν πιο προσιτή η εύκολη ζωή. Άρα, ο πνευματικός άνθρωπος δεν κάνει ούτε εύκολη ζωή ούτε συνηθισμένη. Γι’ αυτό και θαυμάζουμε τη ζωή και τους βίους των Αγίων, επειδή βλέπουμε την δύσκολη αυτή πνευματική πορεία, πραγματικά να απογειώνεται. Ο γήινος άνθρωπος να γίνεται ουράνιος! Κι όταν ο άνθρωπος βιώσει τέτοια πνευματικά συναισθήματα, δεν έχει την ιδέα ότι κάνει κάτι σημαντικό: απλά και φυσιολογικά πνευματικό. Τι πιο φυσικό απ’ το να θέλει ο άνθρωπος να γίνεται καλύτερος και μέρα με τη μέρα να ξεπερνά τον εαυτό του; Τι ωραιότερο και ωφελιμότερο από την απόκτηση αρετών; Τι πιο ωραίο να βλέπεις κάποιον να βαδίζει σωστά στον δρόμο της Πίστεως και της αρετής; Κι όμως αυτό ποτέ δεν άρεσε στους πολλούς. Ακόμη και σήμερα, σ’ ένα τραπέζι που γίνεται, π. χ. σ’ ένα σπίτι και κάποιος από την παρέα νηστεύει, θα τραβήξει την προσοχή όλων και το ενδιαφέρον τους για το τι τρώει, γιατί νηστεύει, κ.λ.π. και θ’ αρχίσουν οι θεωρίες του τύπου: «Που το γράφει πως πρέπει να νηστεύουμε» ή «αυτά τα βγάλανε οι παπάδες» ή η άλλη γνωστή «κοσμοθεωρία» των ανοήτων, πως «τα εισερχόμενα δεν βλάπτουν» κ.λ.π. Και επιστρατεύονται κάθε είδους θεωρίες – προσέξτε! – για να παραβεί τις αρχές του εκείνος που προσπαθεί να είναι συνεπής σ’ αυτές! Κανείς δεν το σκέπτεται αυτό εκείνη την ώρα. Όλοι προσπαθούν να τεκμηριώσουν την δική τους θεωρία, κυριολεκτικά, χωρίς να σκέπτονται. Αυτό ακριβώς είναι η ανοησία… Η Κρήτη μας έχει να παρουσιάσει ακόμη έναν Άγιο. Έναν άνθρωπο σαν εμάς που «απογείωσε» την πνευματικότητά του. Και δεν ήταν ούτε κάποιος μεγάλος Μάρτυρας, ούτε κάποιος από τους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας. Και φέρνουμε αυτούς ως παράδειγμα διότι οι «πολλοί» όταν ακούν γι αυτούς, δικαιολογούμενοι λένε πως «ε, δεν είμαστε σαν κι Αυτούς» μη τολμώντας ασφαλώς να συγκριθούν… Ο Όσιος Ιωσήφ, ο Γεροντογιάννης, είναι ένα υπόδειγμα ενάρετου εγγάμου αλλά και αγάμου βίου. Ένα υπόδειγμα οικογενειάρχου αλλά και ασκητού. Ο Όσιος, που το κοσμικό του όνομα ήταν Ιωάννης, καταγόταν από το χωριό Λιθίνες της επαρχίας Σητείας. Οι γονείς του Ονομάζονταν Εμμανουήλ και Ζαμπία Βιτσέντζου. Συνέπεσε να γεννηθεί κατά το 1779 στη Μονή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, Καψά, όταν οι ενάρετοι γονείς του είχαν έρθει να προσκυνήσουν στο Μοναστήρι κατά την ημέρα της εορτής του Τιμίου Προδρόμου. Στον ίδιο ιερό χώρο που γεννήθηκε, εκεί και βαπτίσθηκε λίγο αργότερα λαμβάνοντας το όνομα Ιωάννης. Ήταν πραγματικά ένα θαυμαστό κρητικόπουλο, στολισμένο με αρετές και χάριτες, ευφυής και με οξύτατο νου. Κι επειδή δεν υπήρχαν τότε σχολεία, ο Ιωάννης διδάχθηκε τα γράμματααπό την εκκλησιαστική τάξη κι από τις καθημερινές ακολουθίες της εκκλησίας, τις οποίες κατείχε τόσο καλά, ώστε αναπλήρωνε τον ψάλτη κατά την απουσία του και μπορούσε να λαμβάνει ενεργό μέρος σε συζητήσεις μεγάλων υψηλού περιεχομένου. Παράλληλα, μέχρι να ενηλικιωθεί ασχολούνταν με γεωργικές εργασίες στα κτήματα του πατέρα του ή έβοσκε πρόβατα στην γύρω περιοχή. Όταν ανδρώθηκε ο Ιωάννης νυμφεύθηκε μια ευσεβή νέα, συγχωριανή του, η οποία διέτρεξε τον κίνδυνο να ατιμασθεί από έναν Τούρκο, λόγω της ομορφιάς της. Οι γονείς της την έκρυβαν στις σπηλαιώδεις κρύπτες της νοτίου Κρήτης μέχρι να την παντρέψουν με τον Ιωάννη Βιτσέντζο, ο οποίος ήταν πλέον ικανός να την προστατέψει από τους αγαρηνούς που την ζητούσαν. Ο γάμος τους τελέσθηκε στην τότε ημιερειπωμένη Μονή του Τιμίου Προδρόμου στον Καψά, σητείας και κατά τον έγγαμο αυτό βίο τους απέκτησαν τρεις θυγατέρες κι ένα γιό. Από την οικογένεια της Συζύγου του, ο Όσιος έλαβε το επώνυμο Γεροντάκης ή Γεροντογιάννης, ίσως για την σύνεσή του που θα χαρακτήριζε μάλλον έναν Γέροντα. Ο Ιωάννης και η Σύζυγός του κατοικούσαν στο χωριό απ’ το οποίο κατάγονταν, τις Λιθίνες, και ήταν αφοσιωμένοι στο σπίτι τους και στην κατά Θεόν ανατροφή των τέκνων τους, κάνοντας πράξη τον λόγο του Αγ. Ιωάννου του Χρισοστόμου που λέγει: «Αναθρέψατε τα παιδιά σας εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου». Ο Ιωάννης έχαιρε της εκτιμήσεως των συγχωριανών του εξαιτίας της φιλοξενίας του και της φιλαδελφείας που επέδειχνε κυρίως στους πτωχούς και τους κατατρεγμένους. Ήταν Παρασκευή της Διακαινησίμου του 1841, 4 ή 5 Απριλίου, όταν ο Ιωάννης περιήλθε σε τόσο βαθύ ύπνο, ώστε παρά τις προσπάθειες των οικείων του, ήταν αδύνατον να ξυπνήσει. Μετά από 43 ώρες ξύπνησε κι αντίκρυσε τον κόσμο που είχε μαζευτεί γύρω του, διηγήθηκε ότι ηρπάγη στους ουρανούς και είδε και άκουσε πράγματα άρρητα. Την υψηλή αυτή θεωρία την εξομολογήθηκε στον Επίσκοπο Ιεροσητείας και την αφηγήθηκε επίσης στον Διοικητή της περιοχής. Κατόπιν τούτων αναχώρησε απ’ το χωριό του, προκειμένου να αφιερώσει την υπόλοιπη ζωή του στον Θεό που του αποκαλύφθηκε. Ως χώρο ασκήσεως επέλεξε τον τόπο που γεννήθηκε, βαπτίσθηκε και στεφανώθηκε, την ιερά δηλ. Μονή του Τιμίου Προδρόμου, Καψά. Εδώ, λοιπόν, κείρεται μοναχός και λαμβάνει το όνομα Ιωσήφ. Με μεγάλους ασκητικούς αγώνες υποτάσσει το σαρκικό φρόνημα στο υψηλό πνευματικό και ανεβαίνει βαθμιδόν την κλίμακα των αρετών. Όμως δεν μένει άπραγος. Ταυτοχρόνως εργάζεται εντατικά στη Μονή και επισκευάζει δυό ερειπωμένα κελιά τα οποία και διαθέτει για την ανάπαυση των κουρασμένων επισκεπτών και προσκυνητών. Ο ίδιος ζούσε σε σπήλαιο επάνω από τη Μονή, επί 17 έτη, σε μια απότομη πλευρά του φαραγγιού των Περιβολακίων. Η αγιότητά του τον καθιστά πόλο έλξεως πολλών δοκίμων μοναχών, συνεπεία του οποίου προβαίνει στην εκ βάθρων ανακαίνιση της Μονής. Ο απρόσιτος αυτός αλλά και δύσβατος τόπος του Καψά, γίνεται πολυσύχναστο θέρετρο εξαιτίας της αληθώς αγγελικής πολιτείας του Οσίου Ιωσήφ, στο πρόσωπο του οποίου βρίσκουν όλοι την ανάπαυση της ψυχής των. Οι Μοναχοί τον Διακριτικό Γέροντα, οι πονεμένοι τον φιλόστοργο πατέρα, οι ασθενείς τον ιατρό, οι ξένοι τον Ξενοδόχο, οι αμαρτωλοί την πύλη της μετανοίας. Αργότερα προσκαλείται στην κατεστραμένη υπό των Τούρκων Μονή της Αγίας Σοφίας των Αρμένων. Στο διάστημα 1866 – 1970 εργάζεται πολύ σκληρά και με τη συνδρομή προσκυνητών κατορθώνει να ανεγείρει κελιά, να ανοίξει πηγάδια, να ξεχερσώσει αγρούς και να ανακαινήσει πλήρως την πρίν ερειπωμένη Μονή. Το 1870 επιστρέφει στη Μονή της Μετανοίας του, όπου στις 6 Αυγούστου του 1874 εκοιμήθη σε ηλικία 75 ετών. Στις 7 Μαΐου του 1982 έγινε η ανακομιδή των ιερών Λειψάνων του σε πανηγυρική ολονύκτια αγρυπνία, υπό του Μητροπολίτου Ιεραπύτνης και Σητείας Φιλοθέου, του τότε Καθηγουμένου Μεθοδίου Πετράκη, πολλών Ιερέων και πλήθους ευσεβούς λαού. Τα άγια Λείψανα εναπετέθησαν εντός αργυράς λάρνακος μαζί με την τιμία κάρα του Οσίου εντός του Ναού, όπου τελούνται καθημερινά θαύματα υπό του Οσίου σ’ όσους προσέρχονται με πίστη. Καύχημα της Κρήτης μας και ιδιαιτέρως της επαρχίας Σητείας ο Όσιος Ιωσήφ ο Γεροντογιάννης, ανεδείχθη σηματοδότης για τον καθαρό βίο των εγγάμων και την οσιακή ζωή των Μοναχών. Πόσο ανάγκη έχουμε, πραγματικά, για τέτοια παραδείγματα σήμερα! Και πόσο τυχεροί είμαστε που ως παραδείγματα έχουμε τέτοια πνευματικά αναστήματα, όπως ο Όσιος Ιωσήφ. Για να ακολουθήσουμε όμως αυτά τα παραδείγματα κι αυτούς τους φωτεινούς οδοδείκτες, θα πρέπει να αποκτήσουμε πρώτ’ απ’ όλα ταπεινό φρόνημα, ώστε να ακολουθήσουμε ως μαθητές αυτούς τους Καθηγητές της αγιότητος, της αγάπης, της καλοσύνης και της φιλαδελφείας. Στην εποχή μας που οι αξίες εκπίπτουν και οι πάντες, κληρικοί και λαϊκοί χάνουν τον προσανατολισμό τους, μόνο η ταπεινοφροσύνη θα μας καταστήσει ικανούς να σωθούμε μαθαίνοντας την οδό της σωτηρίας από εκείνους που την βάδισαν και έφθασαν σ’ αυτήν. Οι σύγχρονοι «οδηγοί» του λαού πρέπει να είναι πολύ δοκιμασμένοι στην Ορθοδοξία, πρώτ’ απ’ όλα και στην καθημερινή άσκηση των αρετών όπως η αγάπη, η ταπείνωση, η συγχωρητικότητα και η καθαρή καρδιά που όταν υπάρχει, φαίνεται και φωτίζει τους γύρω μας. Στον Όσιο Ιωσήφ, μπορούμε να εναποθέσουμε τις ελπίδες μας για την θαυματουργική του παρέμβαση στα προβλήματά μας και τις δυσκολίες της παρούσης ζωής, που δυστυχώς, όσο περνά ο καιρός όλο και μεγαλώνουν. Εκεί στο ανεξάντλητο ιατρείο των ιαμάτων στην κρητική έρημο, με τους γκρίζους και κοκκινωπούς βράχους που την περιβάλουν, φέροντας ο καθένας τον σταυρό του και ακολουθώντας τον Ένα που πρώτος βάδισε αυτό τον δρόμο. Με γνήσιο ορθόδοξο φρόνημα, με ειλικρινή διάθεση μετανοίας και απόφαση καθαρής ζωής, όλα θα είναι δυνατά για μας, καθώς αυτά θα σαγηνεύσουν την χάρη του Κυρίου και θα μας φέρουν πιο κοντά Του.

Απολυτικιο Ήχος δ΄ (ταχυ προκαταλαβε)

Οσίων ισότιμος, δι εναρέτου ζωής, εδείχθης μακάριε, και εδοξάσθης λαμπρώς, θαυμάτων δυνάμεσιν. Όθεν οι προσιόντες τοις σεπτοίς σου λειψάνοις, λαμβάνουσι θεραπείαν, Ιωσήφ Θεοφόρε, και πίστει μεγαλύνουσιν Χριστόν τον Σε δοξάσαντα.